Geschiedenis

De_Rijp-Rechtestraat_16-12_groene_zwaan

Datering

Het is niet helemaal bekend wanneer de oudste delen van het pand aan de Rechtestraat in De Rijp zijn gebouwd. Datering van de houten balken geeft aan dat het Skandinavisch grenen is uit ongeveer 1625. Dat was midden in de periode van de bloeiende handel via de Oostzeeroute. Waarschijnlijk is het oorspronkelijke pand in gebruik geweest als pakhuis. Dat is echter niet helemaal zeker.

Een Lutherse Kerk

De naam “De Groene Zwaan” is nauw verbonden met de Lutherse gemeenschap van destijds. In 1780 vroegen 78 lidmaten van de Lutherse gemeenschap uit De Rijp en omstreken aan de Schepenen en Vroedschappen van De Rijp om “vreijheijdt hunner Godsdienstoefening”, waarop positief werd gereageerd. De kerk werd officieel in gebruik genomen op 6 juli 1788. In 1791 kreeg de kerk zijn huidige vorm. De voorgevel werd gemetseld van zachte steen. Aan weerszijden van de kerkgevel kwamen twee kleine hoektorentjes in neogotische stijl. In 1851 werden de kerk en de pastoriegebouwen gedeeltelijk vernieuwd en kreeg de voorgevel een witte pleisterlaag. Rond 1827 moest het dak worden vernieuwd. Daarvoor moest geld ingezameld worden. Sommigen hadden hun bedenkingen waarom deze kleine Lutherse gemeente nog in stand moest worden gehouden, maar de kerkenraad verweerde zich: De Rijp was dan wel een kleine gemeente, maar een bloeiende! Dit was een geestelijk centrum temidden van een ongelovige en socialistische omgeving.

180021800

Na de tweede wereldoorlog nam het aantal kerkgangers af en ook toen al konden de onderhoudskosten voor het kerkgebouw niet meer worden betaald. Om de kerk te behouden voor dreigend verval werd de Stichting “De Groene Zwaan” opgericht. In 1969 werd de voormalige Lutherse kerk verkocht aan deze stichting, met als voorwaarde dat het gebouw beschikbaar en bruikbaar moest blijven als kerkgebouw. Hierdoor bleef onder meer de preekstoel gehandhaafd en is het bord met namen van predikanten die de gemeente De Rijp gediend hebben nog steeds te zien.

interuieurorgel

Stichting De Groene Zwaan

In een boekje gemaakt omstreeks 1980 ter gelegenheid van 10 jaar Stichting De Groene Zwaan is te lezen: “Het verval en de dreigende sloop van het evangelisch Luthersche kerkgebouw was de aanleiding voor enkele tientallen dorpsgenoten om in 1969 en 1970 de handen letterlijk uit de mouwen te steken. Vele maanden werd onder bouwkundige leiding gewerkt. Doel was er niet alleen weer een kerk van te maken; het moest ook een plaats worden voor ontspanning, concerten, cursussen, vergaderingen en feesten. In 1970 was de restauratie van het gebouw voltooid.”

slooprestauratie60s

In 1970 werd de eerste kermis in De Groene Zwaan gevierd. Op nieuwjaarsdag 1971 bleek dat een lekkende oliekachel het gebouw van binnen met een pikzwarte roetlaag had bedekt. Het schoonmaken duurde tot mei. De peuterspeelzaal had zich in de pastorie naast de kerk gevestigd. Kinderen van de Rijper muziekschool voerden een musical op. Louis Filcer schilderde fresco’s op de muren. Er werden films gedraaid, potten gebakken, soul-danslessen gegeven, disco-avonden en concerten gehouden. Begin 1973 werden de meeste activiteiten samengebracht in de Kontaktkring Graft-De Rijp.

70s70s2

In de jaren 70 en 80 was het ook kommer en kwel met de financiën. Naast de al eerder vermelde roetproblemen bleek er in 1975 geen verwarming meer te zijn waardoor in de wintermaanden geen concerten worden georganiseerd. Citaat uit het jubileumboekje: “Steeds terugkerend is het geldgebrek – zowel voor het gebouw als voor de activiteiten. Onderhoudskosten en rentelasten moeten verhaald worden via de huren die worden gevraagd voor het gebruik van de accommodaties. De activiteiten blijken soms wel, soms voor een heel klein deel en vaak niet subsidiabel. Enorm veel energie moet nu nog gestoken worden in het opstellen van begrotingen, het schrijven van subsidieaanvragen en het onderhandelen daarover.”

koepelrestaurartie2

In 1972 werd een zomer tentoonstelling “Schermereiland- Vogelweiland” gecombineerd met rondvaarten door de polder. Dit trok rond de 3000 bezoekers in twee maanden. Naast allerlei culturele activiteiten werden er ook uiteenlopende cursussen als Spaans en EHBO gegeven. In 1971 kreeg het tuinieren zonder gif en macrobiotische voeding aandacht.

De laatste jaren ontwikkelde De Groene Zwaan zich steeds meer als plaats voor de subcultuur van jongeren. In tegenstelling tot de meer commerciële disco’s organiseren de jongeren zelf de avonden en kozen zij voor eigentijdse niet-commerciële muziek. De functie van cultureel podium voor iedereen verdween min of meer naar de achtergrond.

nu4TheNuNu2

In 2000 verscheen het Toekomstplan Sociaal Cultureel Centrum De Groene Zwaan. Op basis van dit toekomstplan is door het nieuwe bestuur weer gekozen voor een meer gedifferentieerde aanpak. Te weten: Een kleinschalig podium voor kunst en cultuur voor iedereen en een ontmoetingsplaats voor de jongeren en als broedplaats hun subcultuur.

Recentelijk zijn er, mede door een subsidie van de gemeente Graft-De Rijp, een aantal technische vernieuwingen gerealiseerd. De elektrische voorzieningen zijn volledig gerenoveerd en er is infrarood verwarming aangelegd. Hierdoor is De Groene Zwaan nu goed uitgerust om de komende jaren allerlei activiteiten te organiseren. Er zijn echter nog een aantal belangrijke verbeteringen noodzakelijk aan de buitenkant van het gebouw. Het dak, de kozijnen en de voorgevel zijn dringend aan renovatie toe.

Het huidige bestuur van Stichting De Groene Zwaan ziet De Groene Zwaan vooral als sociaal en cultureel centrum. Niet alleen als plaats voor de subcultuur van jongeren maar voor iedereen in Graft-De Rijp en omgeving. Een breed scala van culturele activiteiten wordt in De Groene Zwaan georganiseerd en aangeboden. Zo zijn er regelmatig concerten, cabaret, een literair café en op de zondagen een filmhuis. Deze evenementen worden geheel door vrijwilligers georganiseerd en zijn voor een breed publiek van belang.

Open onderstaande bestanden om meer te lezen over de geschiedenis van De Groene Zwaan:
CornelisdeJongenDeGroeneZwaan