Achtergrond

Restauratie van De Groene Zwaan

Inleiding

De doelstelling van de Stichting De Groene Zwaan is om de drie panden aan de Rechtestraat in De Rijp (de voormalige Lutherse kerk, de voormalige pastorie en de voormalige consistorie) in stand te houden en te beheren. De drie panden zijn rijksmonumenten, omdat De Groene Zwaan een grote cultuur-, architectuurhistorische- en stedenbouwkundige waarde heeft. De panden vormen een unieke combinatie van kerk, pastorie en consistorie uit de 18e eeuw. Daarvan zijn er nog weinig overgebleven.

De Stichting exploiteert De Groene Zwaan als cultureel centrum, om daarmee het regulier onderhoud te kunnen financieren. Het netto resultaat van de jaarrekeningen volstaat net om aan deze doelstelling te voldoen. Groot onderhoud aan het pand kan echter niet vanuit de exploitatie worden gefinancierd. Daar zijn andere financiële bronnen voor nodig waaronder subsidies van het Rijk, de Provincie, Gemeente en particuliere fondsen.

Status van de panden

De panden van De Groene Zwaan zijn in het begin van de jaren zeventig volledig gerenoveerd. Daarna zijn in de jaren tachtig en in het eerste decennium van deze eeuw aanpassingen gedaan aan het pand. Zowel aan de binnenkant als aan de buitenkant. Zo is de toiletgroep volledig gerenoveerd, zijn aanpassingen gedaan om de muziekschool te kunnen faciliteren en is de elektrische installatie volledig gerenoveerd.

De huidige status van de buitenzijde van het pand is dusdanig slecht, dat een grootschalige restauratie noodzakelijk is. Een grondige analyse door de Monumentenwacht in 2014 en 2015 heeft aangetoond dat verschillende onderdelen hoog nodig moeten worden vervangen of gerestaureerd Daaronder vallen:

  • Renovatie van het dak, inclusief tengels en panlatten;
  • Renovatie/vernieuwen van de goten en kozijnen;
  • Renovatie van de muurankers in de voorgevel en renovatie van de voorgevel in het geheel;
  • Renovatie van de pinakels op de voorgevel;
  • Schilderwerk aan de buitenkant.

De noodzakelijke werkzaamheden zouden in de komende vijf jaar moeten worden uitgevoerd. Daarvoor is een restauratieplan ontwikkeld, waarin alle noodzakelijke restauraties en vernieuwingen zijn ondergebracht. De totale kosten voor de renovatie worden geschat op ongeveer € 407.000.

Het regulier onderhoud van de panden wordt zoveel mogelijk met hulp van vrijwilligers uitgevoerd. De werkzaamheden bij de renovatie zijn van een dusdanig karakter dat dit met vrijwilligers niet is te realiseren. Het gaat veel om specialistisch werk, waarbij de status van rijksmonument vereist dat sommige onderdelen in hun oorspronkelijke staat moeten worden teruggebracht.

Visie van het Stichtingsbestuur

Het bestuur van de Stichting heeft de huidige situatie beoordeeld en is tot de conclusie gekomen dat uitstel van een grootschalige renovatie niet mogelijk is. Daarom is er eind 2014 een bedrijfsplan voor de komende vijf jaar opgesteld, waarin de visie van het bestuur is neergelegd en een eerste aanzet is gegeven hoe de noodzakelijke financiële middelen kunnen worden bijeen gebracht. De belangrijkste elementen van het bedrijfsplan zijn:

  • Het bestuur wil het pand en haar huidige bestemming als cultureel centrum behouden voor De Rijp;
  • Het bestuur wil, om te voorzien in toekomstig regulier onderhoud, de opbrengsten uit de exploitatie vergroten;
  • Het bestuur wil daarom het aantal activiteiten in De Groene Zwaan uitbreiden door:
    • Nieuwe en meer evenementen te organiseren die voor een breed publiek toegankelijk zijn;
    • De verhuur van De Groene Zwaan voor privé doeleinden te vergroten;
    • Samenwerkingsverbanden aan te gaan met andere culturele organisaties en lokale horeca bedrijven;
    • De functie van De Groene Zwaan te verbreden van lokaal podium naar een meer regionaal podium.
  • Het bestuur gaat onderzoeken hoe de financiële middelen voor het noodzakelijke groot onderhoud bijeen kunnen worden gebracht.

In 2015 zijn de eerste stappen gezet om tot realisatie van het bedrijfsplan te komen. Er zijn veel nieuwe activiteiten in De Groene Zwaan georganiseerd, die niet alleen voor de traditionele doelgroep van jongeren zijn bedoeld, maar een breed publiek aanspreken. In 2015 is De Groene Zwaan 72 dagen open geweest voor deze activiteiten, waarbij 3500 bezoekers konden worden verwelkomt. Dit is echter exclusief de bezoekers van de muziekscholen, die in het pand zijn gevestigd. In 2016 is het aantal evenementen toegenomen tot ruim 100 en daarbij is het bezoekersaantal gegroeid naar 4500.

Het restauratieplan is volledig uitgewerkt, zodat dit gebruikt kan worden in de gesprekken met de verschillende overheden. In 2016 zijn gesprekken gestart met de Provincie en de Gemeente om de mogelijkheden te onderzoeken voor  het verkrijgen van een financiële ondersteuning voor de restauratie. De gemeente heeft een bedrag van € 50.000 toegezegd, onder voorwaarde dat het volledige bedrag van € 407.000 bijeen wordt gebracht. De provincie staat positief tegenover het idee en wacht een aanvraag van de stichting in 2017 af.

Het pand is getaxeerd om een indicatie te krijgen van de waarde en de balanspositie van de Stichting te kunnen onderbouwen.

Er is onderzocht in hoeverre cultuur fondsen een bijdrage zouden kunnen leveren aan de renovatieplannen. Ook deze gesprekken zijn nog gaande.

De Stichting De Groene Zwaan heeft op 19 mei 2017 de ANBI – Algemeen Nut Beogende Instelling – status aangevraagd bij de Belastingdienst. Daarmee wordt het fiscaal aantrekkelijk gemaakt om donaties te verstrekken aan de stichting. Intussen in de status van culturele ANBI aan De Groene Zwaan verstrekt.

Als laatste is het bestuur een initiatief gestart om met behulp van crowdfunding, een eigen bijdrage te kunnen realiseren voor de uitvoering van de restauratieplannen. Het crowdfunding traject zal in oktober en november 2017 plaatsvinden.

Voor de langere termijn wil het bestuur een beroep doen op een onderhoudssubsidie van de rijksoverheid. Na renovatie van het pand kan, met behulp van deze subsidie, de goede staat van het pand worden behouden. Deze subsidie is intussen aangevraagd.

Al met al, denkt het bestuur dat wij eind 2017 weten wat we al dan niet kunnen doen met de restauratie.

Alternatieven

Indien de noodzakelijke financiële middelen voor de restauratie niet – volledig – bijeen kunnen worden gebracht dan is er feitelijk maar één alternatief voorhanden om aan de doelstelling van de Stichting te kunnen blijven voldoen; een gefaseerde restauratie, waarbij eerst die onderdelen met de hoogste prioriteit worden aangepakt. Andere alternatieven hebben als gevolg dat het pand in andere handen komt en staat op gespannen voet met de statuten van de stichting. Echter, indien een volledige restauratie, dan wel een gefaseerde aanpak, niet mogelijk blijkt zal wellicht toch voor de optie van verkoop moeten worden gekozen. De toekomst en functie van het pand is dan onzeker.

Vervolg

Het bestuur richt zich op de realisatie van de restauratie in het jaar 2018. De komende tijd (tot eind 2017) zal worden gebruikt om de noodzakelijke financiering bijeen te krijgen. Dat is een forse belasting voor de stichting, omdat de reguliere openstelling gewoon doorgaat.

Indien dat niet haalbaar blijkt zal het bestuur de situatie bezien en mogelijk een keuze maken voor één van de eerder genoemde alternatieven.

Verder zal het bestuur zich blijven richten op uitbreiding en verbreding van het programma aanbod, om daarmee de resultaten van de Stichting verder te vergroten. Daarmee creëert de Stichting een optimale uitgangspositie voor haar continuïteit op langere termijn.